Hai năm trước, nếu ai nói mình sẽ làm IT ở Hiroshima thay vì Tokyo hay Osaka, chắc mình đã bật cười. Trong đầu mình khi đó, "sang Nhật làm kỹ sư" luôn gắn với những tòa nhà chọc trời ở Shibuya và dòng người đông nghịt ở ga Shinjuku. Vậy mà giờ đây, sau hơn một năm sống và làm việc ở thành phố miền Tây Nhật Bản này, mình nhận ra đó có lẽ là một trong những quyết định đúng đắn nhất. Bài viết này mình viết như một cuốn nhật ký nhỏ, để những bạn kỹ sư đang phân vân giữa "đi hay ở", giữa "Tokyo hay tỉnh lẻ" có thêm một góc nhìn thật.
Vì sao mình chọn Hiroshima chứ không phải Tokyo
Lý do đầu tiên rất thực tế: cạnh tranh dễ thở hơn. Ở Tokyo, một vị trí kỹ sư có thể nhận hàng trăm hồ sơ, phần lớn là ứng viên tiếng Nhật tốt. Ở Hiroshima, nhu cầu tuyển kỹ sư IT vẫn cao nhưng nguồn ứng viên ít hơn, nên cơ hội cho một kỹ sư nước ngoài như mình rộng mở hơn nhiều.
Lý do thứ hai là chi phí. Hiroshima rẻ hơn Tokyo khoảng 25–30% ở gần như mọi khoản: tiền thuê nhà, ăn uống, đi lại. Lương danh nghĩa ở đây có thể thấp hơn Tokyo một chút, nhưng số tiền thực sự để dành được cuối tháng của mình lại nhiều hơn hồi mình thực tập ngắn ở Kanto. Với người mới sang, điều đó quan trọng hơn con số trên hợp đồng rất nhiều.
Và Hiroshima không hề "thiếu việc IT" như nhiều người tưởng. Đây là thành phố công nghiệp lớn, có Mazda cùng hệ sinh thái nhà máy xung quanh, nên mảng phần mềm cho sản xuất, hệ thống nội bộ, và các công ty phát triển phần mềm theo dự án (SIer) đều có nhu cầu ổn định. Thành phố cũng vừa đủ lớn để tiện nghi, vừa đủ nhỏ để không mệt mỏi.
Một ngày làm việc của kỹ sư IT ở đây
Công ty mình bắt đầu lúc 9 giờ. Buổi sáng thường có một cuộc họp ngắn (朝礼 – chourei) để cả nhóm điểm qua tiến độ và việc trong ngày. Sau đó là thời gian tập trung: viết code, review code cho đồng nghiệp, đọc và cập nhật tài liệu đặc tả — mà ở Nhật thì tài liệu nhiều và tỉ mỉ đến mức ban đầu mình hơi choáng.
Điều làm mình bất ngờ nhất là văn hóa hô-ren-sô (報連相): báo cáo – liên lạc – bàn bạc. Mọi thứ đều được cập nhật rõ ràng, không ai tự ý "ôm" việc rồi im lặng. Ban đầu mình thấy hơi phiền, nhưng dần dần nhận ra nó giúp cả nhóm tránh được vô số hiểu lầm và lỗi phát sinh muộn.
Về chuyện tăng ca (残業) — vốn là nỗi ám ảnh khi nhắc tới công ty Nhật — mình may mắn ở một nơi khá cân bằng. Có giai đoạn dự án gấp thì cũng phải ở lại, nhưng phần lớn thời gian mình về đúng giờ. Quãng đường đi làm chỉ khoảng 20 phút bằng tàu điện, không phải chen chúc như ở thủ đô, nên buổi tối vẫn còn nguyên năng lượng để học tiếng Nhật hoặc đi dạo bờ sông.
Lương, chi phí sinh hoạt và chuyện tiết kiệm
Đây chắc là phần nhiều bạn quan tâm nhất. Mình xin chia sẻ con số mang tính tham khảo, vì lương thực tế phụ thuộc vào công ty, kinh nghiệm và trình độ tiếng Nhật của mỗi người.
- Lương kỹ sư mới: phổ biến quanh mức 220.000 – 260.000 yên/tháng (trước thuế). Có kinh nghiệm và tiếng Nhật tốt thì cao hơn đáng kể.
- Thuê nhà: một căn 1K (một phòng + bếp nhỏ) ở Hiroshima thường khoảng 40.000 – 55.000 yên/tháng, rẻ hơn Tokyo khá nhiều.
- Ăn uống: nếu tự nấu, mình tiêu khoảng 30.000 – 40.000 yên/tháng.
- Điện, nước, gas, mạng, điện thoại: cộng lại tầm 15.000 – 25.000 yên/tháng.
Sau khi trừ hết, một kỹ sư mới sống tiết kiệm ở Hiroshima vẫn để dành được một khoản kha khá mỗi tháng — điều mà ở Tokyo với cùng mức lương sẽ khó hơn nhiều vì tiền nhà "ngốn" phần lớn thu nhập. Với mình, đó chính là lợi thế thầm lặng của việc chọn một thành phố tỉnh.
Văn hóa công ty Nhật — cú sốc dễ chịu
Mình từng lo sợ về sự cứng nhắc của công ty Nhật, nhưng thực tế là một "cú sốc dễ chịu". Đúng là mọi người rất coi trọng giờ giấc, lễ nghi và quy trình. Nhưng đổi lại, đồng nghiệp cực kỳ tử tế và kiên nhẫn với người nước ngoài. Khi mình nói sai tiếng Nhật, không ai cười; họ chỉ nhẹ nhàng sửa lại.
Mối quan hệ senpai – kohai (tiền bối – hậu bối) khiến mình luôn có người dìu dắt trong những tháng đầu. Thỉnh thoảng cả nhóm đi nomikai (nhậu sau giờ làm) — đó là lúc bức tường công sở hạ xuống và mình hiểu đồng nghiệp Nhật hơn rất nhiều. Cảm giác được thuộc về một tập thể là thứ mình không ngờ lại quý đến vậy khi sống xa nhà.
Tiếng Nhật quan trọng đến mức nào?
Rất thật lòng: tiếng Nhật là yếu tố quyết định. Nhiều bạn nghĩ "làm IT thì cứ giỏi code và tiếng Anh là đủ", nhưng ở phần lớn công ty Nhật (nhất là ở tỉnh), toàn bộ họp hành, tài liệu và giao tiếp hằng ngày đều bằng tiếng Nhật.
Theo trải nghiệm của mình, N3 là mức tối thiểu để làm việc không quá vất vả, còn N2 mới giúp bạn thật sự thăng tiến và tham gia sâu vào dự án. Tiếng Anh kỹ thuật là điểm cộng, nhưng đừng để nó thay thế cho việc học tiếng Nhật. Mình vẫn duy trì học mỗi tối, và mỗi lần lên được một trình độ là công việc lại "mở khóa" thêm nhiều cơ hội.
Điều mình ước ai đó nói với mình trước khi sang
- Chuẩn bị tiếng Nhật sớm nhất có thể. Đây là khoản đầu tư đáng giá nhất, hơn cả kỹ năng lập trình.
- Rèn kỹ năng "mềm" kiểu Nhật: báo cáo thường xuyên, đúng giờ, chủ động hỏi khi chưa rõ. Kỹ sư giỏi chuyên môn mà ngại giao tiếp sẽ thiệt thòi.
- Dự trù chi phí ổn định cuộc sống ban đầu: tiền đặt cọc nhà, đồ dùng, vài tháng đầu chưa quen sẽ tốn hơn dự tính.
- Chủ động kết bạn. Cộng đồng người Việt ở Hiroshima không nhỏ, và có bạn bè sẽ giúp bạn vượt qua nỗi cô đơn của mùa đông đầu tiên.
Nhìn lại một năm, Hiroshima cho mình một công việc đúng ngành, một mức sống dễ chịu và quan trọng hơn là cảm giác trưởng thành lên từng ngày. Thành phố này nổi tiếng là "thành phố hòa bình", và bằng cách nào đó, nhịp sống ở đây cũng bình yên đúng như tên gọi.
Bạn là kỹ sư IT đang muốn thử sức tại Nhật Bản? Hiroshima và nhiều thành phố tỉnh khác đang rất cần nhân lực IT, với chi phí sống dễ chịu và cơ hội rộng mở cho người mới. Nếu bạn cần người đồng hành từ khâu chọn đơn, luyện tiếng Nhật đến phỏng vấn, đội ngũ tuyển dụng kỹ sư của Sora Japan luôn sẵn sàng tư vấn miễn phí. Hãy để lại thông tin để được hỗ trợ nhé!